Πίνακας Περιεχομένων
Πίσω από κάθε πολιτιστική πρωτοβουλία υπάρχει συνήθως μια ιδέα. Πίσω όμως από κάθε ιδέα υπάρχουν άνθρωποι που επιμένουν να την υπηρετούν, ακόμη κι όταν οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές. Το Θέατρο Sureal και το thessculture.gr αποτελούν δύο διαφορετικές, αλλά βαθιά συνδεδεμένες εκφάνσεις του ίδιου οράματος: της πίστης ότι η τέχνη και ο πολιτισμός μπορούν να δημιουργήσουν χώρο για διάλογο, σκέψη και ουσιαστική ανθρώπινη επικοινωνία.
Η Κατερίνα Χατζηκωνσταντίνου με ανώτερες σπουδές στη θεατρολογία, μιλά για τη διαδρομή του Θεάτρου Sureal, τη σημασία των μικρών θεατρικών χώρων, την πολιτιστική ζωή της Θεσσαλονίκης και τη φιλοσοφία του thessculture.gr, ενός μέσου που επέλεξε συνειδητά να υπηρετεί την ποιοτική πολιτιστική δημοσιογραφία.
1. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να δημιουργήσετε το Θέατρο Sureal και ποιο ήταν το όραμά σας όταν ξεκινήσατε;
«Αν με ρωτούσατε ποιος ονειρεύτηκε πρώτος το Θέατρο Sureal, θα σας έλεγα χωρίς δεύτερη σκέψη, ο Δημήτρης Κωνσταντινίδης. Ως ηθοποιός και σκηνοθέτης ήθελε να δημιουργήσει έναν χώρο όπου θα μπορούσε να εκφράζει ελεύθερα την καλλιτεχνική του ταυτότητα, να πειραματίζεται και να παρουσιάζει έργα που αντανακλούσαν τις δημιουργικές του αναζητήσεις.
Ομολογώ πως στην αρχή διαφωνούσα εντόνως. Ήξερα βέβαια πολύ καλά πόσο δύσκολο είναι να δημιουργήσεις και κυρίως να διατηρήσεις έναν ανεξάρτητο θεατρικό χώρο. Όσο όμως συζητούσαμε, τόσο περισσότερο καταλάβαινα ότι δεν επρόκειτο απλώς για μια ακόμη θεατρική σκηνή. Ήταν ένα όραμα που άξιζε να υποστηριχθεί.»
«Έτσι, το όραμα του Δημήτρη έγινε σταδιακά κοινό μας όραμα. Θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν χώρο ανοιχτό στις νέες ιδέες, στις δημιουργικές συνεργασίες και στις παραστάσεις που έχουν κάτι ουσιαστικό να πουν και παράλληλα να έχει κι ο Δημήτρης τη θεατρική του στέγη. Έναν χώρο όπου ο θεατής δε θα ερχόταν απλώς να παρακολουθήσει μια παράσταση, αλλά να βιώσει μια εμπειρία.
Παρά τις αρκετές δυσκολίες που συναντήσαμε όλα αυτά τα χρόνια, η φιλοσοφία μας δεν άλλαξε ποτέ. Εξακολουθούμε να πιστεύουμε ακράδαντα ότι το θέατρο μπορεί να λειτουργήσει ως τόπος συνάντησης, προβληματισμού και ουσιαστικού διαλόγου.»
2. Τι σας κάνει να πείτε «ναι» σε ένα έργο; Τι είναι αυτό που αναζητάτε σε μια θεατρική ιστορία;
«Δεν επιλέγουμε έργα επειδή είναι γνωστά ή εμπορικά. Εκείνο που αναζητούμε είναι ιστορίες που έχουν αλήθεια. Ιστορίες που μας συγκινούν, μας ψυχαγωγούν, μας διασκεδάζουν, μας προβληματίζουν και εξακολουθούν να μας απασχολούν ακόμη και αφού τελειώσει η παράσταση.
Οι ανθρώπινες σχέσεις, η μοναξιά, η ταυτότητα, η διαφορετικότητα, οι κοινωνικές αλλαγές και τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα είναι θεματικές που μας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα. Πιστεύουμε ότι το θέατρο έχει τη δύναμη όχι μόνο να συγκινεί, αλλά και να ανοίγει έναν ουσιαστικό διάλογο με τον θεατή.
Τελικά, το σημαντικότερο κριτήριο είναι πολύ απλό. Αν ένα έργο καταφέρει να αγγίξει πρώτα εμάς, τότε πιστεύουμε ότι μπορεί να αγγίξει και το κοινό. Άλλες φορές ισχύει, άλλες φορές όχι.»
3. Λέγεται ότι κάθε χώρος έχει τη δική του ταυτότητα και τη δική του ιστορία. Πώς μπορεί ένας διοργανωτής να αναδείξει αυτά τα στοιχεία, ώστε ο χώρος να γίνει αναπόσπαστο μέρος της εμπειρίας που προσφέρει;
«Πιστεύω πως κάθε χώρος έχει τη δική του ταυτότητα, τη δική του ιστορία και, γιατί όχι, τη δική του ποιητική. Δεν είναι απλώς ένα κτίριο που φιλοξενεί μια εκδήλωση. Είναι ένας τόπος που δημιουργεί ατμόσφαιρα, γεννά συναισθήματα και επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο θεατής βιώνει όσα συμβαίνουν γύρω του.
Ο διοργανωτής χρειάζεται πρώτα από όλα να αφουγκραστεί τον χαρακτήρα του χώρου. Να καταλάβει τι μπορεί να προσφέρει και πώς μπορεί να συνομιλήσει δημιουργικά με την παράσταση ή την εκδήλωση που φιλοξενεί. Όταν αυτό συμβεί, ο χώρος παύει να αποτελεί απλώς το φόντο και γίνεται ενεργό μέρος της αφήγησης.
Στο Θέατρο Sureal πιστεύουμε ότι κάθε λεπτομέρεια έχει σημασία. Ο φωτισμός, η σκηνογραφία, η μουσική, ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο υποδέχεσαι τον θεατή, συμβάλλουν στη συνολική εμπειρία.
Άλλωστε, το θέατρο αρχίζει πολύ πριν ανάψουν τα φώτα της σκηνής και συνεχίζεται αρκετή ώρα αφού αυτά σβήσουν. Και σε αυτή τη διαδρομή, ο χώρος δε φιλοξενεί απλώς την παράσταση· γίνεται μέρος της.»
4. Πώς βλέπετε σήμερα τη θεατρική και πολιτιστική σκηνή της Θεσσαλονίκης; Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι μεγαλύτερες δυνατότητες, αλλά και οι σημαντικότερες προκλήσεις της;
«Καταρχάς, θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι διαφωνώ με την άποψη πως η Θεσσαλονίκη δε διαθέτει θεατρικό κοινό. Το κοινό είναι εδώ, αγαπά το θέατρο και στηρίζει τις αξιόλογες προσπάθειες. Εκείνο που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζει πλέον τον πολιτισμό. Οι επιλογές είναι περισσότερες, οι ρυθμοί της καθημερινότητας διαφορετικοί και οι οικονομικές συνθήκες επηρεάζουν αναπόφευκτα τις συνήθειές μας.
Η Θεσσαλονίκη διαθέτει ανθρώπους με ταλέντο, αξιόλογες θεατρικές ομάδες και δημιουργούς που εξακολουθούν να εργάζονται με πάθος και συνέπεια. Πιστεύω, μάλιστα, ότι πολλές φορές η πόλη παράγει περισσότερο πολιτισμό απ’ όσο η ίδια προβάλλει.»
«Ιδιαίτερα μάλιστα σημαντικό θεωρώ τον ρόλο των μικρών θεατρικών χώρων. Συχνά βέβαια ακούγεται ότι ανταγωνίζονται τις μεγάλες σκηνές, όμως δε συμμερίζομαι αυτή την άποψη. Βλέπετε, οι μικροί χώροι δε λειτουργούν ανταγωνιστικά· λειτουργούν θα έλεγα συμπληρωματικά. Είναι οι χώροι όπου γεννιούνται νέες ιδέες, δοκιμάζονται διαφορετικές προσεγγίσεις και αναδεικνύονται νέοι δημιουργοί.
Είναι αλήθεια ότι παλαιότερα οι μικρές σκηνές στηρίζονταν σε μεγάλο βαθμό από τις κρατικές επιχορηγήσεις, τη φοιτητική κοινότητα και τους νέους ανθρώπους. Σήμερα αυτό έχει αλλάξει. Οι οικονομικές δυσκολίες, οι αυξημένες απαιτήσεις της καθημερινότητας και οι διαφορετικές μορφές ψυχαγωγίας δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα. Αυτό, όμως, δεν πρέπει να μας απογοητεύει. Αντίθετα, μας καλεί να γίνουμε πιο δημιουργικοί, πιο εξωστρεφείς και να αναζητούμε διαρκώς νέους τρόπους επικοινωνίας με το κοινό. Ομολογώ πως δεν είναι καθόλου εύκολο.»
5. Σε μια εποχή όπου η ψηφιακή επικοινωνία κυριαρχεί, ποιον ρόλο πιστεύετε ότι μπορούν να διαδραματίσουν τα ψηφιακά μέσα στην ανάδειξη και τη διάδοση του πολιτισμού;
«Τα ψηφιακά μέσα αποτελούν πλέον ένα πολύτιμο εργαλείο επικοινωνίας. Μπορούν να ενημερώσουν άμεσα, να προβάλλουν σημαντικές πολιτιστικές δράσεις και να φέρουν το κοινό πιο κοντά στην τέχνη.
Ωστόσο, πιστεύω ότι η τεχνολογία αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν υπηρετεί το περιεχόμενο και όχι όταν το υποκαθιστά. Καμία οθόνη δεν είναι σε θέση να αντικαταστήσει τη συγκίνηση μιας θεατρικής παράστασης ή την εμπειρία που βιώνει κάποιος όταν βρίσκεται μέσα σε έναν χώρο τέχνης.
Γι’ αυτό θεωρώ ότι τα πολιτιστικά μέσα δεν αρκεί απλώς να ενημερώνουν. Οφείλουν να ερμηνεύουν, να αναδεικνύουν και να δημιουργούν γέφυρες ανάμεσα στους δημιουργούς και το κοινό. Όσο πιο υπεύθυνα μάλιστα ασκείται η πολιτιστική δημοσιογραφία, τόσο μεγαλύτερη είναι και η συμβολή της στην καλλιέργεια του πολιτισμού.»
6. Πίσω από το thessculture.gr βρίσκεται μια ομάδα ανθρώπων με κοινό όραμα για τον πολιτισμό. Ποια είναι η φιλοσοφία που σας ενώνει και τι πιστεύετε ότι διαφοροποιεί το μέσο σας;
«Το thessculture.gr είναι, πάνω απ’ όλα, μια συλλογική προσπάθεια. Πίσω από αυτό βρίσκονται ο Δημήτρης Κωνσταντινίδης (ο οποίος ήταν ο πρώτος που το οραματίστηκε), η Κατερίνα Χατζηκωνσταντίνου, η Αγγελική Κερπιτσοπούλου, θεωρητικός της τέχνης και ο Ευθύμιος Ιωαννίδης. Ο καθένας έχει τον δικό του διακριτό ρόλο, όμως όλους μας ενώνει η ίδια αγάπη για τον πολιτισμό και η πεποίθηση ότι αξίζει να υπηρετείται με συνέπεια, ποιότητα και σεβασμό.
Η συνεργασία μας βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, στον ειλικρινή διάλογο και στην εκτίμηση της δουλειάς του άλλου. Πιστεύουμε ότι ένα πολιτιστικό μέσο αποκτά ουσιαστική ταυτότητα όταν λειτουργεί ως ομάδα και όχι ως άθροισμα μεμονωμένων προσπαθειών.
Από την πρώτη στιγμή συμφωνήσαμε σε κάτι πολύ συγκεκριμένο: δε θέλαμε να δημιουργήσουμε ακόμη μία ιστοσελίδα που θα περιορίζεται στην αναπαραγωγή δελτίων Τύπου ή θα επιδιώκει την επισκεψιμότητα μέσα από τον εύκολο εντυπωσιασμό. Δε μας εκφράζουν ο κιτρινισμός, η κακοήθεια και οι ειδήσεις που υπάρχουν μόνο για να προκαλέσουν πρόσκαιρο θόρυβο. Γνώμονάς μας ήταν και παραμένει η ποιότητα.
Θέλουμε να παράγουμε πρωτότυπη δημοσιογραφική δουλειά. Να πραγματοποιούμε συνεντεύξεις με ουσία, να αναδεικνύουμε ανθρώπους που έχουν κάτι σημαντικό να πουν, να δημοσιεύουμε αφιερώματα που προσφέρουν γνώση και να γράφουμε εμπεριστατωμένες θεατρικές κριτικές που συμβάλλουν ουσιαστικά στον διάλογο γύρω από την τέχνη.»
«Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας αποτελούν οι θεατρικές κριτικές του Ευθύμιου Ιωαννίδη, οι οποίες συνιστούν ένα από τα στοιχεία που διαμορφώνουν τη δημοσιογραφική ταυτότητα του thessculture. Με βαθιά γνώση της θεατρικής τέχνης, φιλολογική συγκρότηση και ιδιαίτερα διεισδυτική ερμηνευτική ματιά, προσεγγίζει κάθε παράσταση με τεκμηρίωση, ανεξαρτησία και ουσιαστικό σεβασμό απέναντι στο έργο και τους δημιουργούς.
Οι κριτικές του δεν περιορίζονται στην αξιολόγηση μιας παράστασης. Αναλύουν τη δραματουργία, τις σκηνοθετικές επιλογές, τις ερμηνείες και τη συνομιλία κάθε έργου με την εποχή του. Σε μια περίοδο ιδίως όπου η θεατρική κριτική συχνά περιορίζεται σε σύντομες εντυπώσεις, υπενθυμίζουν ότι μπορεί ακόμη να αποτελεί ένα ουσιαστικό πνευματικό και δημοσιογραφικό είδος.
Αυτό ακριβώς θέλουμε να εκφράζει το thessculture: μια πολιτιστική δημοσιογραφία που βασίζεται στην εγκυρότητα, στην τεκμηρίωση, στην ανεξαρτησία και, πάνω απ’ όλα, στον σεβασμό απέναντι στον πολιτισμό, στους δημιουργούς και στους αναγνώστες μας.»
7. Στη διαδρομή αυτή υπήρξαν στιγμές που αμφισβητήσατε το όραμά σας; Τι ήταν αυτό που σας έδωσε τη δύναμη να συνεχίσετε;
«Θα ήταν μάλλον αφύσικο να πω πως δεν υπήρξαν στιγμές αμφιβολίας. Όσοι δραστηριοποιούνται στον χώρο του πολιτισμού γνωρίζουν άλλωστε καλά ότι τίποτα δε χαρίζεται. Υπάρχουν περίοδοι που οι δυσκολίες μοιάζουν μεγαλύτερες από τις δυνατότητές σου και αναρωτιέσαι αν αξίζει να συνεχίσεις.
Κάθε φορά, όμως, η απάντηση ερχόταν από τους ίδιους τους ανθρώπους. Από έναν θεατή που έφευγε συγκινημένος από μια παράσταση, από έναν νέο καλλιτέχνη που μας εμπιστεύτηκε την πρώτη του δουλειά, από μια κουβέντα που γεννήθηκε μετά το τέλος μιας εκδήλωσης ή από έναν αναγνώστη που μας είπε πως, μέσα από το thessculture, γνώρισε έναν δημιουργό ή μια παράσταση που διαφορετικά ίσως να μην είχε ανακαλύψει ποτέ, ή ακόμη και διαβάζοντας μια κριτική μπήκε στη διαδικασία να μάθει μια νέα λέξη . Εκεί συνειδητοποιείς ότι ο πολιτισμός δε μετριέται μόνο με αριθμούς, εισιτήρια ή επισκεψιμότητα. Μετριέται από το αποτύπωμα που αφήνει στις ζωές των ανθρώπων. Αυτό ήταν και εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη δύναμή μας.
Αν κάτι μας δίδαξε αυτή η διαδρομή, είναι ότι κανένα όραμα δεν πραγματοποιείται μόνο του. Χρειάζονται άνθρωποι που μοιράζονται τις ίδιες αξίες, εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον και συνεχίζουν να πιστεύουν στον κοινό στόχο ακόμη και όταν οι συνθήκες δεν είναι ιδανικές.»
8. Η στήλη μας έχει τίτλο «Οραματιστές». Ποιο είναι το όραμα που θα θέλατε να δείτε να γίνεται πραγματικότητα τα επόμενα χρόνια;
«Θα ήθελα να δω μια Θεσσαλονίκη που θα επενδύει ακόμη περισσότερο στον πολιτισμό και στους ανθρώπους του. Μια πόλη που θα εμπιστεύεται τους δημιουργούς της, θα στηρίζει τις νέες ιδέες και θα αντιμετωπίζει την τέχνη όχι ως πολυτέλεια, αλλά ως αναγκαίο κομμάτι της καθημερινής ζωής.
Εύχομαι το Θέατρο Sureal να συνεχίσει να αποτελεί έναν χώρο δημιουργίας, ελευθερίας και καλλιτεχνικής αναζήτησης. Έναν χώρο που θα δίνει ευκαιρίες σε νέους δημιουργούς, θα φιλοξενεί τολμηρές καλλιτεχνικές προτάσεις και θα παραμένει πιστός στις αξίες με τις οποίες ξεκίνησε. Το ίδιο βέβαια εύχομαι και για το thessculture. Να συνεχίσει να εξελίσσεται, χωρίς να χάσει ποτέ την ταυτότητά του. Να παραμείνει ένα μέσο που υπηρετεί τον πολιτισμό με εγκυρότητα, τεκμηρίωση, ανεξαρτησία και ποιότητα, δίνοντας χώρο σε ανθρώπους που έχουν κάτι ουσιαστικό να εκφράσουν.
Πιστεύω βαθιά ότι ο πολιτισμός δεν αλλάζει τον κόσμο από τη μία μέρα στην άλλη. Αλλάζει όμως τους ανθρώπους. Και όταν αλλάζουν οι άνθρωποι, αλλάζει σταδιακά και η κοινωνία. Αν, μάλιστα μέσα από το Θέατρο Sureal και το thessculture, καταφέρουμε να συμβάλουμε έστω και λίγο προς αυτή την κατεύθυνση, τότε θα αισθανθώ πως όλη αυτή η δύσβατη διαδρομή άξιζε πραγματικά».